Ove godine, 19. oktobra navršava se 100 godina od kada je Zaječar oslobođen u Velikom ratu. To oslobođenje donele su zajedno srpska vojska i francuske trupe istočne armije. Naime, značajnu ulogu u ovom vojnom pohodu imala je saveznička francuska vojska predvođena pukovnikom Gambetom. Za oslobođenje Zaječara, živote su dala 83 imenovana i dva neznana pripadnika savezničke Francuske vojske.
Na jednom delu gradskog groblja u Zaječaru sahranjeni su poginuli francuski vojnici u oslobođenju grada. To je tzv. „francusko groblje“, koje je pre 10 godina obnovljeno pod pokroviteljstvom Ambasade Francuske u Srbiji. U samom centru grada je veliki spomenik učesnicima Balkansih i Prvog svetskog rata, a jedna velika ulica u centru grada nosi ime slavnog francuskog genrala -Gambete. I ove godine Dan oslobođenja Zaječara u Prvom svetskom ratu biće obeležen na prigodan način.
Međutim, zaborav koji je prekrio Veliki rat, naše neprijatelje i dobročinitelje, naše heroje i žrtve, ogroman je svih ovih sto godina srpske istorije.
Danas mali broj Zaječaraca zna nešto o herojstvu francuskog generala i njegovih vojnika koji su zajedno sa srpskom vojskom Zaječaru doneli slobodu, i koji su dočekani sa počastima koje samo srpski narod može da priredi svojim slobodarima. Francuze je dočekalo mnogo sveta, žene, dece i staraca. Ispred svih išlo je sedam devojaka noseći crvenu zastavu sa zlatnim kićankama na kojoj je bilo ispisano „Slava našim oslobodiocima“. Devojke su išle u susret glavnom štabu i kada su stale pred genelara Gambetu, jedna od njih je održala govor. U svom govoru ona je u ime Zaječaraca izrazila najdublje poštovanje prema francuskim vojnicima. Govor se završavao pozdravom francuskim herojima „Slava vam. Živela Francuska“. Francuski general je otpozdravio na francuskom, a kada su utihnule poslednje njegove reči sav narod koji je tome prisustvovao kleknuo je i kao složan hor zapevao „Marseljezu“.
Da bi znanje nadjačalo neznanje, odnosno da bi otrgli od zaborava brojne činjenice o Velikom ratu, posebno na prostoru istične Srbije, Radio Magnum realizuje serijal od 12 polučasovnih emisija “Male priče iz Velikog rata”.
Večeras od 20.00 sati, o ulasku francuskih trupa i generala Gambete u Zaječar 19. oktobra 1918, sa mladim istoričarem u zaječarskom Istorijskom arhivu Nikolom Milutinovićem razgovara Vesna Obrenović.
Emisija se emituje reprizno subotom od 18.00 sati.