DruštvoSlobodno vremeVestiZaječar info

ZAJEČAR IZMEĐU DVA SVETSKA RATA – Evo kako su izgledale ulice u varoši i putevi u okolini

Početak ulice Kralja Aleksandra

DA LI STE ZNALI DA JE GODINE 1927. U ZAJEČARU RADILO DEVET INDUSTRIJSKIH PREDUZEĆA, DA JE PO POPISU STANOVNIŠTVA 1931. GODINE U ZAJEČARU ŽIVELO 10.633 STANOVNIKA, A DA SE PO BROJU ZANATSKIH RADNJI ZAJEČAR TIH GODINA NALAZIO NA DRUGOM MESTU U UŽOJ SRBIJI?

Sa povećanjem i osavremenjavanjem prevoznih sredstava nametnula se potreba da se i u Zaječaru naprave bolji putevi i urede njegove ulice. Nekadašnje drumske saobraćajnice bile su male da prime sve veći broj automobila i drugih prevoznih sredstava koja su se početkom 20. veka u ovoj varoši pojavili, dok su postojeći putevi, nasuti šljunkom i peskom, neuvaljani, sa provizornim drvenim mostovima, bili veoma neprikladni da se po njima dobro i sigurno putuje. I sve dok su automobili tih godina bili u svojini bogatijih trgovaca i industijalaca, običan svet se još uvek zadovoljavao stočnim zapregama (volovskim kolima), fijakerima i sličnim vozilima kao glavnim prevoznim sredstvima za prevoz putnika i robe. Nakon uređivanja svojih ulica i puteva Zaječar od najbeznačajnijeg srpskog mesta, kako su ga okarakterisali sredinom 19. veka, po mišljenjima mnogih tadašnjih putnika u poslednjim decenijama istog veka postaje jedna od najbogatijih varoši u Kraljevini Srbiji. Poseban razvoj ovog mesta na istoku Srbije ostvaren je u periodu između dva svetska rata.

Tokom čitave druge polovine 19. veka kuće u Zaječaru su bile niske, izgrađene od slabog materijala i jednospratne, dok početkom 20. veka u njemu počinju da se ističu zgrada Načelstva, Opštinski dom, Oficirski dom i zgrada Velike kafane (kasnije nazvana „Evropa“, a nakon toga i Banka „Rajković i Stajković“). U blizini centra varoši nalazili su se u to vreme objekti nastali u poslednjim decenijama 19. veka, među kojima su se isticale zaječarska crkva izgrađena 1834. godine i zgrada gimnazije jedna od najvećih i najlepših u to vreme u Kraljevini Srbiji. Duž glavnih saobraćajnica i sa jedne i druge strane bili su poređani razni lokali i kafane imućnih zaječarskih trgovaca i zanatlija, dok se na samom glavnom trgu nalazila Spomen-česma podignuta 1896. godine i posvećena palim žiteljima ovoga kraja u ratovima za oslobođenje 1833, 1876-78 i 1885. godine. Pri kraju istog veka, na tom istom prostoru, skoro da se više nije nalazila ni jedna stara kuća. Zaječar je još u to vreme postao značajni centar čitavog kraja, dok su njegove malene kućice i brvnare veoma brzo ustupile mesto mnogim modernim zgradama i palatama.

Sve do kraja 19. veka u Zaječaru su postojale samo dve magistralne ulice na pravcima istok-zapad, jedna glavna kojom se putovalo ka Negotinu i Boljevcu (današnje ulice Hajduk Veljkova i  Nikole Pašića) i druga sporedna (danas ulica Svetozara Markovića). Od njih su vodile mnoge poprečne komunikacije, male uličice i sokaci, koji su se pružali uglavnom u pravcu sever-jug.

Saobracajnice u Zajecaru u periodu između dva svetska rata

Sve se to promenilo donošenjem prvog regulacionog Plana varoši 1890. godine po kojem je u Zaječaru bilo obeleženo 87 ulica i sokačića. Po tom istom planu bili su utvrđeni i limiti do kojih bi se u narednom periodu naselje moglo širiti, projektovane nove ulične saobraćajnice koje bi u budućnosti olakšale kretanje varošanima, nove i stare ulice dobile svoja imena i predviđeno uklanjanje objekata koji su smetali saobraćaju na mnogim pravcima. U isto vreme projektovani su i odvodni kanali – jaruge, koji bi odvodili atmosfersku vodu iz centralnog dela varoši i zaštitili je sa juga od voda koje su se u kišnim periodima slivale sa tada gole Kraljevice.

Te iste godine formirani su i prvi trgovi, pa i oni dobili svoje nazive. Glavni trg, na najvećoj raskrsnici u Zaječaru, dobio je naziv Velika pijaca (danas Trg oslobođenja), dok se Mala pijaca (danas Karađorđev venac) nalazila na raskrsnici puteva koji su vodili za Boljevac i Zvezdan (u blizini nekadašnje i današnje kafane „Dva brata”). U jugoistočnom delu, na drugom kraju varoši (u blizini današnjeg ostrva i spomenika Hajduk Veljku) nije bilo nikakvog trga već se tu nalazila samo stočna pijaca (takozvana Goveđa pijaca), odlakle se jednim putem moglo ići za Veliki Izvor, a drugim preko Vražogrnca i Rgotine za Salaš i Negotin.

Po pisanju Stevana Veljkovića, postojeće zaječarske ulice su svoja prva imena dobijale na različite načine. Jedne su se nazivale po značajnim objektima koje su se nalazili u njihovoj blizini (Gimnazijska, Opštinska, Pivarska, Poštanska, Telegrafska, Kraljevička, Vašarska, Crnorečka), druge po tada poznatim lokalnim ličnostima (Adamova po Adamu Bogosavljeviću iz Koprivnice; Svetozareva po Svetozaru Markoviću; Radulova po Radulu Gligorijeviću, poznatijem po nadimku Radul-beg, koji je u njoj imao zemlju i mehanu, danas ulica Prote Mateje; Uroševa po Urošu Laloviću, trgovcu i industrijalcu iz Zaječara koji je u njoj imao nepokretnu imovinu, danas ulica Prilepska; Kozlićeva po Ivanu Kozliću inženjeru, jednom od autora prvog regulacionog plana iz 1890. godine, sada početni deo ulice Svetozara Markovića, od centra varoši do Biblioteke), imena ulica davana su i po imenima istorijskih ličnosti, bojištima i drugim obeležjima od istorijskog značaja (Nemanjina, Svetosavska, Markova, Jugovićeva, Kosovska, Hajduk Veljkova, Sinđelićeva, Kursulina, Rajićeva, Javorska, Beogradska, Miloša Velikog, Kralja Aleksandra Obrenovića), nazivana po značajnim ličnostima srpske kulturne istorije (Dositejeva, Karadžićeva, Brankova, Jakšićeva, Zmajeva, Pančićeva) ili po porodicama i pojedincima koje su u tim ulicama živeli (Pirotska ulica po porodicama koje su bile doseljene iz Pirota i njegove okoline, odnosno Popova ulica po nekom zaječarskom popu koji je tu imao svoje njive, danas je to ulica Vojvode Putnika, a po tom istom popu naziv je dobila i plaža pored Crnog Timoka koji je i danas poznata pod nazivom Popova plaža), a bilo je i ulica koje su svoj naziv dobile po mestu gde su prilikom svojih poseta Zaječaru odsedali kraljevi (takozvana Kraljevska ulica, danas deo ulice Vojvode Mišića).

Kafana Evropa u centru grada podignuta 1903.g. porusena 1969.

Čitava teritorija tadašnje varoši zaječarske pružala se na severu do železničke stanice i obala Crnog Timoka, na istoku do ulice Cara Dušana i starog puta za Veliki Izvor, na jugu do uzvišenja Kraljevica i na zapadu do današnje Prilepske ulice. Na kraju varoši u njenom južnom delu ispod uzvišenja Kraljevica nalazila se pešadijska kasarna (danas se na tom mestu nalazi naselje Kraljevica), dok je u zapadnom njenom delu početkom 20. veka izgrađena artiljerijska kasarna.

Stari put do susednog naselja Zvezdan išao je preko Male pijace, prelazio Valjinu jarugu, skretao na levo i preko mesta zvanog Pazarište i nekadašnjeg rudnika uglja „Zvezdan” dolazio do pomenutog naselja, pa i dalje ako su potrebe to zahtevale moglo se ići ka naseljima Gamzigrad i Metovnica, odnosno preko Gamzigrada za Osnić i Boljevac.

Nekadasnji put kroz Kotlujevac

Drugi put do tog istog naselja Zvezdan išao je preko Kotlujevca, pored stare crkvene vodenice, da bi se pre ulaska u samo naselje jedan njegov deo odvajao preko Kopita i išao za Brestovac, Brestovačku banju, Crni vrh i Žagubicu. Drugi put ka naselju Boljevac račvao se ispred artiljerijske kasarne u zapadnom delu varoši, jedan njegov deo je preko naselja Lubnica i Planinica išao do pomenutog Boljevca i dalje za Paraćin, dok se drugim delom tog istog puta preko Šljivara, Leskovca i Lenovca moglo stići do planine Tupižnice i naselja Bučje, a odatle po želji samih putnika i do Boljevca ili Knjaževca. Do susednog naselja Vražogrnac išlo se preko Gvozdenog mosta i mesta zvanog Alapin, do naselja Veliki Izvor moglo se stići preko Višnjara ili od same Goveđe pijace starim putem i Gojkovom ulicom, dok je put ka jugu, prema naseljima Grljan, Vratarnica, Novi Han i Knjaževac, išao paraleno sa tokom reke Beli Timok.

Sa donošenjem prvog Regulacionog plana ove varoši stekli su se i uslovi za bržu izgradnju kuća i lokala unutar same njegove regulacione linije. Vlasnici do tada obradivog zemljišta u samoj varoši parcelisali su svoje oranice, bašte i voćnjake i te iste delove prodavali kao placeve novim doseljenicima. Varoš se počela naglo razvijati, šireći svoje granice i broj njegovih žitelja je sve više rastao.

Da li zbog uređenja ulica i komunikacija ili zbog drugih nekih razloga, uglavnom broj stanovnika u Zaječaru se od donošenja pomenutog regulacionog Plana varoši 1890. godine, kada je u njemu živelo 5.858 stanovnika, za samo desetak godina povećao na čak 8.280, koliko je u njemu živelo 1900. godine. Novo stanovništvo naseljavalo je prostore u pojedinim delovima varoši i podizalo svoje gradske kuće oko novonastalih ulica i saobraćajnica.

Po popisu stanovništva 1910. godine u Zaječaru se nalazilo 7.360 žitelja i 1.647 domaćinstava i on je neposredno pred ratove od 1912. do 1918. godine postao izuzetno napredna i urbano savremena srpska varoš.

Krajem 19. i početkom 20. veka u Zaječaru je radilo više od 120 trgovačkih radnji, dve pivare i jedna zejtinara. Dotadašnji zaječarski trgovac Jovan Vanja Lalović je u blizini svoje nekadašnje vodenice (kod današnje zgrade preduzeća „Južni Kučaj”) podigao prvu pivaru u Zaječaru, drugu zaječarsku pivaru otvorilo je akcionarsko Zaječarsko industrijsko društvo 1895. godine, dok je zejtinara u Zaječaru počela sa radom 1910. godine. U istom periodu u okolini Zaječara otvoreno je i više rudnika. Rudnik uglja Vrška čuka počeo je sa radom 1884. godine, Vajfertov rudnik zlata u Rusmanu kod Glogovice 1896. godine, prvu ciglanu i za njene potrebe rudnik uglja pod nazivom „Zvezdan” otvorio je Nikola Lalović 1887. godine, rudnik kamenog uglja „Rtanj” otvoren je (ispod istoimene planine) 1902. godine, rudnik bakra u Boru 1904. godine, rudnik lignita „Lubnica” 1909. godine, dok je rudnik uglja „Srpski balkan” u Avramici otvoren 1912. godine.

Početkom 1903. godine Zaječar je dobio i prve međugradske telefonske veze, a 1909. godine i električnu rasvetu iz hidroelektrane kod Gamzigradske banje.

Sve do Prvog svetskog rata Zaječar je bio sedište opštine, sreza i okruga, a u periodu od 1922. do 1929. godine i sedište timočke oblasti koja je obuhvatala devet srezova i 169 opština. U isto vreme u Zaječaru su bili stacionirani jedan pešadijski i jedan artiljerijski puk. Za to čitavo vreme varoš je demografski i urbano dosta napredovala.

Stari Zaječar, pijaca

I pored velikih ljudskih gubitaka u Balkanskim ratovima i Prvom svetskom ratu broj stanovnika u Zaječaru se stalno uvećavao. U odnosu na stanje iz 1910. godine, popis stanovnika je u 1921. godini pokazao uvećanje za 8.995 stanovnika, dok se porast broja domaćinstava u istom period od 1.647 povećao na 2.112, dok se broj kuća povećao za skoro hiljadu novih. Iako je porast bio relativno visok, područje varoši obeleženo prethodnim regulacionim planom ostalo je na približno istom nivou. Novo stanovništvo popunjavalo je prazne prostore u pojedinim delovima varoši, u još tada projektovanim ulicama, tako da novih skoro i da nije bilo. Zbog toga su se novi nazivi ulica morali davati već postojećim, promenom njihovog prethodnog imena.

Do prvih većih promena naziva ulica u Zaječaru došlo je nakon Prvog svetskog rata, 1920. godine. Tada je glavni trg u Zaječaru od nekadašnje Velike pijace preimenovan u Trg Kralja Petra I oslobodioca (danas Trg oslobođenja), nekadašnja Timočka ulica dobila je naziv po Kralju Aleksandru Karađorđeviću (danas ulica Ljuba Nešić), nekadašnja Popova ulica dobila je naziv po Vojvodi Putniku (taj naziv i danas nosi), nekadašnje ulice Nemanjina i Svetozareva spojene su u jednu koja je ponela naziv po francuskom vojskovođi i oslobodiocu Zaječara 1918. godine – ulica Generala Gambete (nakon Drugog svetskog rata nazivala se po Borisu Kidriču, da bi joj se krajem 20. veka ponovo vratilo ime dobijeno po francuskom generalu), dotadašnja Prištinska ulica dobila je svoj naziv po komandantu Vukomanu Aračiću (Aračićeva ulica) generalštabnom pukovniku i komandantu Timočke divizijske oblasti koji se istakao u odbrani Zaječara u ratovima 1912-1913. g. i varoš branio od bugarskih napada (nakon Drugog svetskog rata njegova ulica je postala Američka ulica). Po slavnim borbama u Balkanskim i Prvom svetskom ratu nekadašnje ulice Topličina, Kosančićeva i Momčilova dobile su zajednički naziv Kumanovska ulica, Vašarska ulica je preimenovana u Brečalničku, Poštanska ulica dobila je naziv Krfska ulica, ulica Kralja Aleksandra Obrenovića dobila je naziv Kajmakčalanska ulica (nakon Drugog svetskog rata ulica Moše Pijade, a danas ulica Dragoslava Srejovića), posle smrti Nikole Pašića, poznatog Zaječarca i predsednika ratne vlade Kraljevine Srbije, ulice Knjaza Miloša i Miletina spojene su u jednu koja je dobila naziv Nikola Pašić (nakon Drugog svetskog rata bila je to ulica Maršala Tita, da bi joj početkom 21. veka bio ponovo vraćen naziv po Nikoli Pašiću).

Početak ulice Nikole Pašića

Van samog varoškog jezgra nalazilo se dosta nenaseljenih građevinskih površina koje su vrlo brzo popunjavali novi doseljenici. To se naročito dešavalo u zapadnoj i istočnoj periferiji varoši. Zbog toga i nije bilo potrebe za otvaranjem novih ulica. Tada su nastale samo dve tri uličice koje i danas postoje. Jedna od njih nastala je pored železničke stanice iza izgrađenog Zadružnog doma uz takozvanu Miljkovićevu koloniju, koja je po radničkim porodicama koje su u njoj živele dobila naziv Radnička ulica, dok se druga postepeno razvijala uz stari put za Veliki Izvor (pored ciglane) sa tadašnjim nazivom Gojkova ulica (danas ulica Save Kovačevića). Tu je bila i Stajkovićeva ulica koja je vodila pored Akcionarske pivare i bivšeg mlina Stajkovića i Rajkovića (nekadašnjeg starog Porcelana) (danas Železnička ulica).

Povećanje broja žitelja i ubrzani protok kapitala uticao je na to da se Zaječar veoma brzo privredno razvije i već tada postane administrativni, sudski, vojni i prosvetni centar novonastalog Timočkog okruga, koji je u to vreme formiran od ranijeg Crnorečkog i Knjaževačkog okruga.

Državne ustanove, škole, udruženja građana i privredna preduzeća u njemu sve više su se širila i jačala. Zahvaljujući dostupnim sirovinama a i tradiciji, u samom Zaječaru je u tom vremenu, pored fabrike piva i zejtinare (koje su radile i pre rata) i napredne mlinarske industrije, bila otvorena i jedna manja kožara, više tekstilnih radionica i fabrika stakla (koja je nakon tri godine rada prestala sa radom).

Po završetku rata u Zaječaru je pored sitne trgovine nastao i veliki broj trgovinskih uvozno-izvoznih firmi. Uporedo sa njim razvijala se i drvno-prerađivačka industrija (drvna, tekstilna i metalska). Puštanjem u rad novoizgrađene pruge Niš-Prahovo u čitavom regionu nastala su i življa ekonomska kretanja, što se odrazilo i na otvaranje novih preduzeća.

U periodu od 1919. do 1923. godine u Zaječaru je bio otvoren veliki broj novih trgovinskih, zanatskih i ugostiteljskih radnji i obnovljen rad radnji koje su i pre rata postojale. Uređen je gradski trg i na njemu posađen drvored, glavna ulična saobraćajnica je većim delom popločana kockom, uređeni su betonski trotoari, stvoreni manji trgovi i izbušene prve arteske česme, u severnom i zapadnom delu varoši stvorena je industrijska zona (Mlin „Rajković-Stajković” 1924, Fabrika kože 1925, Fabrika ravnog stakla 1926. g.), dok je u samom centru varoši, po ugledu na mnoge tadašnje strane gradove, 1926/27. godine napravljena je i prva višespratna zgrada – stambena zgrada porodice Rajković, takozvana Rajkovićeva palata.

Avionski snimak Zajecara 1927. g.

Godine 1927. u Zaječaru je radilo devet industrijskih preduzeća: Fabrika prozorskog stakla, Fabrika potpetica i drvenih štikli, Fabrika trikotaže „Spasić i Azrijeli”, Parna pivara zaječarskog industrijskog udruženja, Automatski mlin „Rajković i Stajković”, Livnica i mašinska radionica Milorada Icića, Električna turbinska centrala „Uroš Milošević i sinovi” u Gamzigradskoj banji, Parna električna centrala Opštine zaječarske i Zaječarska železnička radionica.

Zbog potrebe stanovništva da drumske saobraćajnice budu sve bolje i veće, pristupilo se najpre uređenju drumova na osnovnim i najvažnijim putnim pravcima. Najvitalniji putevi i u to vreme bili su na relacijama Negotin-Zaječar-Knjaževac i Zaječar-Paraćin, zbog čega su oni među prvima i uvaljani i na njima izgrađeni stalni putni objekti, u prvom redu gvozdeni mostovi preko većih vodenih tokova.

Kao i u današnje veme i tada su se radovi zbog teških ekonomskih prilika i drugih znanih i neznanih razloga protezali skoro godinama. To je primoralo tadašnju državnu upravu da reaguje i problem izgradnje i održavanja puteva u ovom delu Srbije reši kroz obavezan rad poreskih obveznika. Tako je 1927. godine doneta “Uredba o upotrebi radne snage za održavanje i opravku postojećih i izgradnju novih puteva u timočkoj oblasti“ po kojoj je svaki poreski obveznik (po principu nekadašnjeg kuluka) bio dužan da godišnje radi 8 radnih dana na putevima i to u proleće 4 i u jesen 4 radna dana. Državna sredstva budžeta upotrebljavana su samo za nabavku materijala, valjanje puteva, izradu mostova, propusta, podzida i drugih potrebnih radova koji su se morali platiti.

Te iste 1927. godine i u Timočkoj oblasti su svi putevi bili kategorisani i podeljeni na državne drumove, oblasne puteve I reda, oblasne puteve II reda i opštinske puteve I i II reda. Državni drumovi su bili na relacijama: Negotin-Zaječar-Knjaževac-Niš, Paraćin-Zaječar, Rgotina-Slatina (borska)-Crni Vrh i Zaječar-Metovnica-Bor; oblasni putevi I reda na relacijama: Zaječar-Carinarnica Vrška Čuka, Knjaževac-Bučje-Boljevac i Boljevac-Zlot-Brestovačka Banja; oblasni putevi II reda na relacijama: Zaječar-Veliki Izvor, Zaječar-Lenovac-Lasovo-Bučje-Zubetinac, Gamzigrad-Sumrakovac-Zlot, Luka-Glogovica-Salaš i Negotin-Rečka-Brusnik-Salaš; dok su opštinski putevi I i II reda bili svi ostali putevi u samim opštinama. Brigu o putevima vodili su odgovarajući organi državne uprave shodno kategorijama samih puteva. O državnim putevima staralo se Ministarstvo građevina, o oblasnim Građevinska sekcija Timočke oblasti, dok su se o opštinskim putevima i u to vreme starale same opštine.

Kako su tih godina meštani dolazili do boljih puteva i mostova govori i priča o starom mostu na Jelašničkoj reci. Naime, kada je 1927. godine kralj Srbije Aleksandar I Karađorđević putovao glavnom saobraćajnicom od Zaječara prema Knjaževcu u njegovoj pratnji su se nalazila tri automobila (u prvim kolima je putovao lično on, dok su po kazivanjima tadašnjih savremenika u ostala dva bili neki dugi oficiri i civili). Na tom svom putu kralj se zadržao u Kraljevom selu (danas Minićevu) gde ga je dočekao sreski načelnik sa svojim službenicima i stanovnicima okolnih naselja. Tada je za kraljev dolazak saznao i Vidoje Pešić iz naselja Jelašnica, pa je iskoristio priliku i pored svoje kuće kod Jelašničke reke zaustavio kraljevu kolonu ispred starog drvenog mosta govoreći kako je most neupotrebljiv i da je prelazak na drugu stranu moguć jedino sporednim puteljkom preko reke. Kralj ga je poslušao, prošao tamo gde mu je Vidoje rekao, zahvalio se i naredio svom ađutantu da zapiše da se ovaj isti most mora što pre napraviti. Stigavši u Beograd, naredio je da se iz državne kase izdvoji 12.000 odnašnjih dinara i da se most izgradi. Još iste godine na Jelašničkoj reci napravljen je novi betonski most, potpuno o državnom trošku. Tadašni žitelji Jelašnice su ostali deo druma nasipali šoderom i tucanikom, uvaljali ga i dugo godina redovno održavali. Svojim betonskim mostom se i danas ponose i rado ga nazivaju ga po svom finansijeru – Kraljev most.

Kraljevmost na Jelašničkoj reci

Prema statistici koju je u to vreme vodio Opštinski sud u Zaječaru, ova varoš je 1929. godine imala 9.566 stanovnika, od kojih je 4.732 bilo muškaraca i 4.834 žena.

Trg Kralja Petra sa spomenikom i Spomen česmom oko 1930.

Po popisu stanovništva 1931. godine u Zaječaru je živelo 10.633 stanovnika. U isto vreme zaječarski srez je imao 61.500, odnosno 63.500 stanovnika. Na području čitavog sreza u zanatstvu, trgovini i ugostiteljstvu bilo je zapošljeno oko 1.500 ljudi, dok je isto toliko radilo i u rudarstvu, industriji i saobraćaju. Po broju zanatskih radnji Zaječar se tih godina nalazio na drugom mestu u užoj Srbiji. Tada se u njemu na približno 100 stanovnika nalazila po jedna zanatska radnja, mada se sve do Drugog svetskog rata (a i posle njega) najveći deo stanovništva i dalje se bavio poljoprivredom.

Kolika je u to vreme bila važnost Zaječara i njegovih krajeva govori i podatak da je kralj Aleksandar Karađorđević posetio ovo mesto i 1933. godine, u vreme kada je obeležavana stota godišnjica oslobođenja Timočke krajine od Turaka (1833-1933).

Kralj Aleksandar na Hipodromu u Zaječaru 1933.g.

Programom tadašnje proslave bilo je planirano i zasađivanje drvoreda duž državnih i okružnih puteva, pa je tada, osim na državnim putevima prvog reda, bio zasađen drvored oraha i na drumu od Zaječara preko Kotlujevca do Zvezdana.

dr Miodrag Velojić

U sledećem nastavku:

Poštanski i železnićki saobraćaj u Zaječaru u prvoj polovini 20. veka

Prikaži više

Оставите одговор

Ваша адреса е-поште неће бити објављена.

Pročitajte i ovo
Close
Back to top button