Publikaciju „Iz naše slavne epopeje – naši solunci govore“, zbirku sećanja solunskih boraca, koju je početkom osamdesetih godina 20. veka sakupio učitelj u penziji Dragoslav Prvulović, objavila je Narodna biblioteka „Njegoš“ iz Knjaževca. Promocija knjige, premijera filma i otvaranje izložbe priređeni su u sredu, u Velikoj sali Doma kulture u Knjaževcu.
Prvulovićev rukopis sadrži kazivanja 38 solunaca, ratnika balkanskih i Prvog svetskog rata, i dnevnik jednog od kazivača, beležen tokom ratnih godina.
O knjizi su govorili profesori književnosti dr Goran Maksimović i dr Danijela Popović Nikolić, istoričar Jelica Ilić i priređivač Vladana Stojadinović.
Uz publikaciju, Biblioteka je priredila izložbu i snimila dokumentarni film „Veliki rat u sećanjima knjaževačkih solunaca“, koji ilustruju ratni put knjaževačkih solunaca, a na osnovu njihovih zabeleženih kazivanja.
Prema rečima prof. dr Gorana Maksimovića, knjiga „Iz naše slavne epopeje – naši solunci govore“ predstavlja prvorazredni dokumentarno-umetnički izvor i svakako će pomoći da na što potuniji način shvatimo ove velike godine naše prošlosti.
„Svedočenje neposrednih učesnika o velikim istorijskim događajima predstavlja prvorazredan saznajni materijal i izazov za razumevanje sudbine pojedinaca i čitavog srpskog naroda. Upravo u takvom istraživačkom kontekstu, okupljeni su na jednom mestu zapisi u kojima su kazivali svoje ratne uspomene učesnici Balkanskih ratova i Prvog svetskog rata knjaževačkog kraja“, naveo je Maksimović i istakao da sve zapise karakteriše izrazita neposrednost, iskrenost i autentičnost prikazanih događaja.
Knjiga, štampana pod pokroviteljstvom Opštine Knjaževac, nastala je zahvaljujući sinovima Dragoslava Prvulovića, Bogomiru i Draganu, koji su imali poverenje i ustupili izdavaču rukopis sačuvan u pisanoj zaostavštini autora.
Početkom osamdesetih godina 20. veka, više od šest decenija nakon završetka Prvog svetskog rata, Dragoslav Prvulović, učitelj u penziji, uputio se u potragu za poslednjim živim solunskim borcima knjaževačkog kraja, u nameri da zabeleži njihove životne i ratne priče. Pronašao je trideset osmoricu učesnika Velikog rata – dvojicu u Knjaževcu a ostale u selima širom knjaževačke opštine, u mestima u kojima su se rodili i proživeli ceo svoj dugi vek. Duboko zašli u devetu, neki i desetu deceniju života, solunci su se još živo sećali svog trnovitog ratnog puta, najdramatičnijih trenutaka naše nacionalne istorije i događaja čiji su bili neposredni učesnici – velikih bitaka, albanske golgote, stradanja i vaskrsa srpske vojske, dana provedenih u rovovima, oslobađanja porobljene domovine.
Razgovore je, prema rečima priređivača Vladane Stojadinović, Prvulović beležio od 1980. do 1983. godine, a osim ratnih priča petorice solunaca, koje su u nastavcima objavljivale Knjaževačke novine od 30. jula 1983. do 10. februara 1984, najveći deo ove dragocene građe do sada je ostao nepoznat stručnoj i naučnoj javnosti, kao i široj čitalačkoj publici. Obimna Prvulovićeva pisana zaostavština, čiji su deo i zabeležena kazivanja solunskih ratnika, u vlasništvu je njegove porodice, koja se brižljivo decenijama čuva.
Publikacija „Iz naše slavne epopeje: naši solunci govore“ jedanaesta je knjiga edicije „Zaveštanje“ kojom knjaževačka biblioteka, kako navodi Vladana Stojadinović, nastoji da čitaocima pruži saznanja o zaboravljenim autorima i njihovim delima, značajnim ne samo za zavičajno već i za nacionalno kulturno-istorijsko i književnoistorijsko nasleđe.
„Uz to, ova knjiga objavljuje se i u cilju negovanja kulture sećanja na ljude i događaje koji su obeležili prošlost knjaževačkog kraja i cele nacije. Za istoriju i potomstvo“, navela je Stojadinović.
