Arheološka iskopavanja na istočnom naselju Feliks Romulijane, minulog vikenda su završena, rečeno je na konferenciji za novinare. Tim stručnjaka sa Arheološkog instituta u Beogradu i Instituta u Frankfurtu, izneo je neka nova saznanja o velelepnoj palati koja se nalazi na Uneskovoj listi Svetske kulturne baštine. Nakon značajnih geofizičkih istraživanja, otkrivene su nove građevine za koje se veruje, da su predstavljale umetničku radionicu.
Prema rečima doktora Stefana Pop Lazića, naučnog saradnika Arheološkog instituta u Beogradu, na osnovnu saradnje sa nemačkim Institutom koja traje dve decenije, urađena su značajna geofizička istraživanja okoline Gamzigradske banje, na površini od preko 70 hektara i otrkivena različita naselja za koje se ranije nije znalo, a od ove godine, kako je rekao, započeta su istraživanja istočnog naselja Feliks Romulijane.
„Započeli smo iskopavanje unutrašnjosti jedne od ovih građevina koja je 15 metara široka i preko 60 metara dugačka. Rezultati istraživanja su pokazali, na osnovu materijala i slojeva koje smo istraživali, da je i hronološki u vezi sa glavnim kompleksom Feliks Romulijane. Nalazi ukazuju na vrstu delatnosti koje su obavljene u ovoj građevini. Imamo neke ideje o tome koja je bila namena ove građevine i na osnovu ovih nalaza razmišljamo o tome da se neka radionička delatnost obavljala u njoj, najpre, zbog specifičnog nalaza dekorativnog kamena. To je najskupocenija vrsta kamena u Rimskom carstvu. U pitanju su crveni egipatski porfir i zeleni peloponeski porfir, koji su, kao kuriozitet da pomenem, imali najveću vrednost među svim vrstama kamenja u Rimskom carstvu, koštali su 250 denara i korišćeni su samo u carskim kompleksima i za izradu carskih statua“, kazao je on.
Stručnjaci dodaju da su pronađeni i značajni predmeti, poput oruđa i novčića.
„Predmeti nam omogućavaju da mislimo da je vreme korišćenja četvrti vek, a vreme kada je srušena građevina šesti vek. Feliks Romulijana jeste tetrahijski memorijalni kompleks koji je nastao za vreme vladavine cara Galerija. Međutim, Feliks Romulijana je značajan i rano vizantijski lokalitet i čitav niz objekata je iz perioda šestog veka, a među najznačajnijima su bazilike. Sa ovim potvrdama, sa novcem cara Anastasija iz perioda 512, 517. godine, mi možemo da kažemo pouzdano da se i u vreme rane Vizantije određena aktivnost dešavala u tom istočnom naselju“, objasnio je Pop Lazić.
Doktor Kristof Rumel, predstavnik Arheološkog instituta iz Frankfurta dodaje, da ogradni zid oko istočnog naselja i građevina u njemu, sudeći po svojoj orjentaciji, odgovaraju orjentacijama građevina unutar utvrđenog memorijalnog kompleksa – Feliks Romulijani.
„Sudeći po orjentacijama i usmerenja, one su u određenom odnosu ali geofizika ne može da da precizno hronološki podatak kom periodu pripadaju. Ove godine smo sa jednim iskopom krenuli u istraživanje jedne od tih građevina koja se pojavljuje na geofizičkom snimku, deo zida i kule ulaznog dela u taj ograđeni kompleks, verovatno kapije, što ćemo u budućnosti pokušati da potvrdimo. U sledećem iskopu koji smo imali, imali smo još značajniji rezultat a to su zid i konstrukcija koju nismo u potpunosti uspeli da istražimo. Ta konstrukcija je veoma moćno utemeljena, kvalitetna rimska gradnja, kamen i malter koji ima čvrstinu. Ta struktura je verovatno predstavljala jedan od zidova kule, a verovatno su bile dve kule postavljene na ulaz, na kapiju, koja je vodila dalje prema istočnoj kapiji“, kazao je Rumel.
Stručnjaci su još dodali da građevina ima centralnu kolonadu stubova i moćne zidove.
„Nadamo se tek da ćemo nastaviti sistematsko istraživanje istočnog naselja u mnogo većem obimu čitavih površina“, rečeno je na konferenciji za novinare.
Vujadin Milošević, direktor Narodnog muzeja u Zaječaru, izrazio je veliku zahvalnost Institutu iz Frankfurta koji je pretprošle i ove godine obezbedio kompletna sredstva za iskopavanja na Feliks Romulijani.