Speleološko-planinarska akcija u reonu sela Vasilj, u organizaciji speleologa SAIS-a iz Knjaževca, organizovana je minulog vikenda. Primarni cilj je lociranje i poseta Vasiljskoj pećini, na obroncima Vrlejice, dela planinskog masiva Device.
Desetoro SAIS članova, u društvu planinara i speleologa iz drugih klubova iz okruženja (Sokobanja, Niš, Vladičin Han) kao i vodiča iz Vasilja, nakon posete i fotografisanja lepota Vasiljske pećine (istražene na dužini od 170 metara) posetilo je i impresivnu klisuru kanjonskih odlika – Skok, sa istoimenim vodopadom. Izvršeno je i rekognosciranje terena dronom sa ciljem lociranja neistraživanih pećina na obroncima klisure. Usledio je povratak živopisnom klisurom Balanovske odnosno Vrelske reke ka selu.
-Valja napomenuti da je Vasiljsku pećinu pominju još Stevan Mačaj i Jovan Cvijić. Mačaj napominje da je pećina poznata još kao „Crvena stena“, verovatno zbog jarko crvene boje pećinskog nakita u poslednjoj dvorani. Kod Cvijića se spominje postojanje „Pešteri“ u Vasilju. Po našim saznanjima, prvo zvanično istraživanje i izradu plana i profila pećinskih kanala sprovela je grupa speleologa Planinarskog društva „Ljuba Nešić“ iz Zaječara krajem 70-ih godina prošlog veka. Usledila su paleontološka istraživanja, prilikom kojih je utvrđena bogata fosilna fauna, između ostalih i nalazi ostataka pećinskog medveda, Ursus spelaeus, i kozoroga, Capra ibex. Od „savremene“ faune, vredi istaći nalaz endemične vrste kopnenog račića – mokrice, slepi oblik (Triochoniscus bononiensis sotirovi Pljakić, posvećena imenu prof.dr. Spasa Sotirova)“, kazali su u Sportsko-speleološkom udruženju SAIS Knjaževac.
Oni su napomenuli da je njihova ekipa prvi put posetila ovu pećinu u kasnu jesen 2006.godine.
„Ovog puta utvrdili smo i da lokacija pećine dostupna u Speleološkom Atlasu Srbije i Katastru speleoloških objekata Srbije nije tačna, i inicirali upisivanje tačne lokacije u Katastru. Na kraju vredi istaći da je pećina utočište značajne kolonije slepih miševa, što je možda predmet nekog budućeg proučavanja stručnjaka iz te oblasti“, dodaju u Sportsko-speleološkom udruženju SAIS Knjaževac.
Foto: SAIS, Aleksandar Branković