STRUČNJACI REPUBLIČKOG ZAVODA ZA ZAŠTITU SPOMENIKA KULTURE U MANASTIRU BUKOVO
Povodom analize novootkrivenih fresaka u oltarskom prostoru crkve Svetog Nikole, u manastiru Bukovo kod Negotina, i utvrđivanja prezentacije slojeva živopisa crkve, stručna komisija Republičkog zavoda za zaštitu spomenika culture, u sastavu: prof. dr Zoran Rakić – istoričar umetnosti, dr Svetlana Pejić – istoričar umetnosti, dr Vladimir Božinović – istoričar umetnosti i Dragan Sučević – konzervator restaurator, posetila je nedavno manastir Bukovo.
Događaju su prisustvovali Episkop timočki Ilarion i arhimandrit Kozma Radović, iguman manastira Bukovo.
Manastir Bukovo pripada Eparhiji timočkoj. Naredne godine biće 190 godina kako je manastir Bukovo uspostavljen u okviru Timočke eparhije. Ovaj manastir spada u red hramova proglašenih za kulturno dobro.
Nalazi se četiri kilometra od Negotina (na putu Zaječar – Negotin), na padini Bratujevačke kose. Manastirska crkva u Bukovu posvećena je Svetom Ocu Nikolaju Čudotvorcu. Po arhitektonskim i stilskim karakteristikama ubraja se u posebnu varijantu moravske škole. Osnova crkve ima izduženi oblik trikonhosa. Priprata nije iz vremena podizanja crkve. Prizidana je kasnije i prvobitno je imala otvorene bočne prolaze koji su zazidani krajem devetnaestog veka. Crkva je podignuta kao jednobrodna građevina, zasvođena poluobličastim svodom i bez kupole, čija se osnova sastoji od četiri prostorne jedinice: priprate, naosa, soleje i oltarskog prostora. Bočni, prislonjeni pevnički transepti, kao i oltarska apsida, sa spoljašnje strane su pentagonalni (petostrani) a iznutra polukružni. Zasvođeni su polukalotama. Na crkvi je naglašena horizontalna prostorna dispozicija koju karakteriše puno zidno platno i nad njim poluobličasti svod, koji, s ostalim elementima, određuju unutrašnji prostor hrama. Crkva je ukopana u zemlju i u nju se silazi preko dva kamena stepenika.
Manastirsku crkvu u Bukovu koja ima trikonhosnu osnovu i čiji arhitektonski tip ima sva obeležja onih građevina koje se bez neke ozbiljnije međusobne stilske grupisanosti oslanjaju u opštim crtama na tip moravske škole, možemo svrstati u građevine koje su nastale krajem 15. i u prvoj polovini 16. veka. Graditelji Bukova su nepoznati majstori. Jedino što se može sa sigurnošću reći to je da su za zidanje Bukova koristili materijal iz neposredne okoline, iz sela Mokranja i Vidrovca.
Hram Svetog Oca Nikolaja Čudotvorca nije bitno menjao izgled kroz vekove. Izvršene prepravke i dogradnja nisu umanjile istorijsko-umetničku vrednost arhitekture, jer se u najvećoj meri sačuvao prvobitni oblik. Posle Drugog svetskog rata sa zapadne strane, uz crkvu, dozidan je trem koji hram spaja sa kulom – zvonikom.
Godine 1998. u crkvi je postavljen novi pod od granitnih ploča.
Ministarstvo kulture podržalo je prošle godine projekat konzervatorsko-restauratorskih radova na zidnom slikarstvu crkve Svetog Nikolaja Čudotvorca manastira Bukovo. Projekat konzervatorsko – restauratorskih radova postojećih fresaka u manastirskoj crkvi resorno ministarstvo podržalo je u okviru konkursa iz oblasti otkrivanja, prikupljanja, istraživanja, dokumentovanja, proučavanja, vrednovanja, zaštite, očuvanja, predstavljanja, interpretacije, korišćenja i upravljanja nepokretnim kulturnim nasleđem u 2023. godini sa 2,4 miliona dinara. Reč je o projektru čiji je cilj očuvanje živopisa u crkvi Svetog Nikolaja Čudotvorca u kojoj se danas uočavaju dva sloja živopisa, od kojih je noviji iz 1902. godine i delo je Milisava Markovića iz Knjaževca, koji je oslikao veliki broj ikonostasa za crkve i manastire u ovom kraju, ali i u drugim mestima Srbije. Marković je živopis u manastiru Bukovo izveo prema narctima Steve Todorovića, poznatog srpskog slikara romantizma.
Resorno ministarstvo je i prethodne godine sufinansiralo projekat restauratorsko – konzervatorskih radova na ikonostasu crkve Svetog Nikolaja Čudotvorca sa 1,8 miliona dinara. Konzervatorsko – restauratorski radovi na živopisu su od neprocenjivog značaja za ciljne grupe posetilaca radi verskog i kulturnog turizma, ali i drugih održivih oblika turizma.