Izvršni savet Organizacije Ujedinjenih nacija za obrazovanje, nauku i kulturu – UNESКO doneo je odluku da od 10. jula područje Đerdapa bude upisano na listu UNESCO GLOBAL GEOPARКS i proglašeno prvim geoparkom u Srbiji, saopštilo je Ministarstvo zaštite životne sredine Vlade Republike Srbije.
Na ovom zasedanju Izvršnog saveta Uneska, potvrđena je odluka Saveta Uneska za globalne geoparkove o izboru Geoparka Đerdap za jednog od 15 novih geoparkova u svetu.
Geoparkovi su područja na kojima se nalaze lokaliteti i pejzaži od međunarodnog geološkog značaja, ali istovremeno i sa izuzetnim prirodnim i kulturnim nasleđem. Geopark Đerdap se prostire na površini od 1.330 kilometara kvadratnih i obuhvata izvanredne geološke lokalitete i fenomene.
Đerdapska klisura je najfascinantniji prirodni fenomen u Geoparku Đerdap. Klisura je sa dužinom od preko 100 kilometara najduža u Evropi. Čine je četiri manje klisure i tri kotline: Golubačka klisura, Ljupkovska kotlina, klisura Gospođin Vir, Donjomilanovačka kotlina, Кazanska klisura, Oršavska kotlina i Sipska klisura.
Dunav je svojom snagom duboko isklesao snažne kamene planine Južnih Karpata, gde je, otkrivajući izuzetne lepote geonasleđa, ostavio iza sebe „knjigu geološke evolucije Zemljine kore na Dunavu od proterozoika do poslednjeg ledenog doba“, prepoznatljive lokalitete za srpsku geološku zajednicu i istorijski važnu lokaciju za razvoj paleontologije, sedimentologije, hidrogeologije i geomorfologije.
Đerdapska klisura odlikuje se složenim reljefom, kanjonima i dubokim uvalama, sadrži lokalitete koji svedoče o geološkom i geomorfološkom razvoju Zemlje. To nam objašnjava prisustvo brojnih kraških pojava i lokaliteta geološkog karaktera koji su zaštićena područja. Reč je o sledećim spomenicima prirode: „Prerasti u kanjonu Vratne“, „Prerast Šuplja stena“, „Tunelska pećina Prerast u kanjonu Zamne“ i „Blederija“. A postoje i zaštićena područja od lokalnog značaja: Spomenici prirode „Rajkova pećina“, „Bigrena akumulacija kod manastira Tumane“ i „Bigrena akumulacija Beli Izvorac“ koja su, pored područja Nacionalnog parka „Đerdap“ obuhvaćena Geoparkom.
Geografski položaj, blaga klima i raznolikost prirodnih resursa učinili su ovaj prostor utočištem mnogih civilizacija. U doba mezolita ovde je nastao Lepenski Vir (9500-5500 pre n.e), u doba eneolita pronađen je rudnik, najstariji u Evropi, Rudna Glava kod Majdanpeka (oko 5000 godina pre n.e), Trajanova tabla svedoči o prisustvu Rimljana na ovim prostorima, Golubačka tvrđava iz 14. veka dokazuje zainteresovanost Srba i Ugara za ovaj prostor, tvrđava Fetislam daje potvrdu o prisustvu Turaka, a tu su i tradicionalne kuće, crkve i manastiri.
Proglašenje područja Đerdapske klisure i njenog zaleđa – delova planinskih masiva Kučaj i Miroč, za prvo područje u Srbiji koje je upisano na listu UNESКO Globalna mreža geoparkova, rezultat je višegodišnjeg rada i angažovanja državnih organa i stručnjaka.
Ministarstvo zaštite životne sredine je 2014. godine pokrenulo inicijativu za uspostavljanje geoparkova u Republici Srbiji. Кrajem 2015. godine formiran je Radni tim za uspostavljanje geoparka Đerdap, koji je u skladu sa Operativnim uputstvom UNESCO Global Geopark Network uradio Aplikacioni dosije, koji je preko Nacionalne komisije za saradnju sa UNESCO dostavljen Sekretarijatu UNESCO Global Geoparks.
Proširenjem liste sa novih 15 geoparkova u svetu, danas je u globalnu mrežu geoparkova upisano 161 područje od izuzetnog međunarodnog geološkog značaja koje se prostire u 44 zemlje.