Pored osvedočenog rudnog bogatstva, okolina Bora obiluje brojnim prirodnim lepotama, velike atraktivnosti. Među njima se ističu Lazarev kanjon, Lazareva pećina, pećina Vernjikica, Brestovačka banja, Borsko jezero, kao i u planine u okruženju, planina Crni vrh, Stol, Dubašnica. To su sve lokaliteti koji privlače pažnju znatiželjnika, ljubitelja prirode, speleologa, istraživača. Sam Lazarev kanjon, jedan je od najimpresivnijih elemenata planine Kučaj i pripada zaštićenom prirodnom dobru prve kategorije
Područje istočne Srbije, a naročito okolina Bora, ubraja se među najznačajnije kraške i speleološke regione u zemlji. Ovaj prostor odlikuju duboki kanjoni, razuđena mreža pećina i izuzetno očuvan biljni i životinjski svet, zbog čega predstavlja važan segment prirodne i turističke ponude regiona. Među najvrednijim lokalitetima posebno se izdvajaju Lazarev kanjon, kao i Lazareva pećina i pećina Vernjikica, koje zajedno čine jedinstvenu prirodnu celinu.
Lazarev kanjon – strogo zaštićeno prirodno dobro
Lazarev kanjon predstavlja jedan od najimpresivnijih i najdubljih kanjona u istočnoj Srbiji i pripada zaštićenim prirodnim dobrima prve kategorije. Ovaj prostor karakterišu strme stene, duboki useci i izuzetno raznovrsna flora i fauna.
„Lazarev kanjon je jedan od najimpresivnijih elemenata planine Kučaj i pripada zaštićenom prirodnom dobru prve kategorije. Bogat je listopadnim i četinarskim šumama, a tu se mogu naći i retke biljne vrste“, ističe Vesna Drobnjaković iz Turističke organizacije grada Bora.
Na pojedinim mestima, u najužim delovima kanjona, širina useka iznosi svega tri do četiri metra, dok dubina kanjona dostiže i do 500 metara, što Lazarev kanjon svrstava među najdublje i najduže kanjone u istočnoj Srbiji.
Ovaj impresivni kanjon, sa vertikalnim stenovitim stranama, malom širinom na dnu od nekoliko metara, netaknutim ekosistemom je dosta retka pojava, i turistički izuzetno atraktivna. Inače, Lazarev kanjon je izgradila Lazareva reka. Lazareva reka nastaje sastavljanjem tri reke: Demizlok, Mikulj i Vej. Svaka od ove tri reke, izgradila je svoj kanjon kojim otiče do mesta na kome nastaje Lazareva reka i svaki od tih kanjona ima strme stenovite strane i malu širinu pri dnu, samo što su nešto strane niže i dužina im je kraća u poređenju sa Lazarevim kanjonom.
Biljni i životinjski svet ovog područja izuzetno je bogat. Prema rečima Vesne Drobnjaković iz Turističke organizacije Bora, u kanjonu se mogu pronaći retke i zaštićene biljne vrste, među kojima se posebno izdvaja ramonda, kao i drvo tisa. Kada je reč o životinjskom svetu, Lazarev kanjon nastanjuju divokoze, ali i brojne druge vrste, uključujući vukove, šakale, kao i retke vrste puževa i slepih miševa. Ovo područje poznato je i po prisustvu poskoka, koji se smatraju jednim od obeležja ovog kraja.
Celokupan prostor oko Lazarevog kanjona i Zlotskih pećina je odlično markiran i obeležen.
Na samim posetiocima, putnicima, turistima, avanturistima, rekreativcima, je odluka da li će se upustiti u ekstremniji prolazak kanjonom ili u posmatranje sa ivice.
Lazareva pećina – najpoznatiji speleološki lokalitet regiona
U sklopu Lazarevog kanjona nalazi se Lazareva pećina, jedan od najznačajnijih speleoloških i arheoloških lokaliteta u Srbiji. Pećinski sistem Lazareve pećine do sada je istražen u dužini od više od deset kilometara, a istraživanja se kontinuirano nastavljaju.
„Lazareva pećina je izuzetan speleološki i arheološki lokalitet. Dubina pećinskih kanala ispitana je na više od deset kilometara i radi se stalno na daljim istraživanjima“, navodi Vesna Drobnjaković.
Za turističke posete uređena je staza u dužini od 800 do 900 metara, a obilazak traje oko 30 minuta. Temperatura u pećini je tokom cele godine konstantna i iznosi sedam do osam stepeni Celzijusa, bez obzira na spoljne vremenske uslove.
Unutrašnjost Lazareve pećine odlikuju velike dvorane, kao i bogatstvo stalaktita i stalagmita izuzetnih dimenzija i lepote, što ovu pećinu čini jednom od najatraktivnijih za posetioce.
Lazareva pećina otvorena je za turističke posete u periodu od 1. maja do 30. septembra, uz mogućnost produžetka sezone u zavisnosti od vremenskih prilika. Obilasci se organizuju uz pratnju turističkih vodiča, a posete se zakazuju preko Turističke organizacije Bor. Cena ulaznice iznosi 300 dinara po osobi, dok je za veće grupe obavezna prethodna najava.
Pećina Vernjikica – autentična lepota netaknutog podzemlja
U neposrednoj blizini Lazareve pećine nalazi se pećina Vernjikica, koja je u turistički promet uključena poslednjih godina. Za razliku od Lazareve pećine, Vernjikica je zadržala svoj izvorni, neosvetljeni karakter, zbog čega posetioci ulaze u pećinu uz obaveznu zaštitnu opremu – šlemove i lampe.
„Pećina Vernjikica je izvorna i neosvetljena. Obilazak traje oko kilometar, kružnog je tipa i ulaz je ujedno i izlaz, a posetioci se zadužuju kompletnom opremom“, objašnjava Vesna Drobnjaković.
Turističke posete Vernjikici organizuju se od 1. maja do 30. septembra, isključivo uz prethodnu najavu i stručno vođenje. Zbog očuvanja pećinskog sistema, u jednoj grupi može biti najviše 12 punoletnih osoba.
Do ulaza u pećinu Vernjikicu dolazi se pešačkom stazom u dužini od oko kilometar i po do dva, koja vodi pored Lazareve pećine i vidikovaca sa kojih se pruža pogled na Lazarev kanjon. Vernjikica se nalazi na većoj nadmorskoj visini u odnosu na Lazarevu pećinu, a njene prostrane dvorane i pećinski ukrasi džinovskih dimenzija čine je jednom od najlepših pećina ovog kraja.
Jedinstvena prirodna celina sa velikim turističkim potencijalom
Lazarev kanjon, Lazareva pećina i pećina Vernjikica predstavljaju jedinstvenu prirodnu celinu od izuzetnog značaja za istočnu Srbiju. Ovaj prostor privlači speleologe, istraživače, planinare, izletnike i ljubitelje prirode, ali i sve veći broj turista koji traže autentična iskustva u netaknutoj prirodi.
Uz kontrolisane posete, stručno vođenje i očuvanje prirodnih vrednosti, ovaj deo borskog kraja predstavlja primer kako se prirodna baština može istovremeno štititi i koristiti kao snažan temelj za razvoj održivog turizma.
Autor: Bobana Obrenović
Projekat „Oko zlatnog Bora“, sufinansiran je od strane Gradske uprave Grada Bora. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.