Udruženje građana Eko Istok započelo je kartiranje, dokumentovanje i zaštitu biodiverziteta na teritoriji grada Zaječara i okolnih lokaliteta, kao i pripreme stručne osnove za njihovu dugoročnu zaštitu.
Područje Zaječara i Istočne Srbije prepoznato je kao prostor sa značajnim biološkim potencijalom, ali i sa izraženim pritiscima na prirodna staništa.
„U prethodnom periodu evidentirani su nalazi brojnih biljnih i životinjskih vrsta, uključujući strogo zaštićene i indikatorske vrste poput velikog dukata (Lycaena dispar), barske kornjače (Emys orbicularis), velikog mrmoljka (Triturus cristatus complex), kao i značajnih ptica vezanih za vlažna i poljoprivredna staništa. Ipak, za većinu lokaliteta ne postoje objedinjeni i ažurirani podaci koji bi omogućili efikasnu zaštitu, jer nedostaje sistematski monitoring“, navodi se u saopštenju Eko Istok-a.
Cilj projekta „Biodiverzitet područja Zaječara ka mreži Natura 2000 – zaštita ugroženih staništa i vrsta“ koji će se realizovati do novembra 2026. godine je prikupljanje pouzdanih terenskih podataka o prisutnim vrstama i staništima, njihovo sistematizovanje i korišćenje kao osnove za unapređenje postojećih mera zaštite i pokretanje postupaka prema nadležnim institucijama.
Projekat se realizuje u saradnji sa udruženjima TOC – Asocijacija za održive zajednice i Zaštita potrošača, kao i sa nezavisnim stručnjacima i lokalnim akterima.
„Fokus je na lokalitetima koji do sada nisu sistematski istraživani, uprkos tome što se nalaze pod sve većim pritiskom infrastrukturnih i drugih zahvata u prostoru“, ističu u Eko istoku.
U saopštenju se još dodaje da je jedan od ključnih problema u zaštiti prirode na lokalnom nivou jeste nedostatak ažurnih i proverljivih podataka o prisutnim vrstama i njihovoj ugroženosti.
„Bez takvih podataka, odluke o korišćenju prostora donose se bez uvida u stvarno stanje biodiverziteta, što dugoročno može imati ozbiljne posledice po ekosisteme, ali i po kvalitet života stanovništva. Kao prvu aktivnost u okviru projekta, Eko Istok sprovodi istraživanje stavova i znanja građana Zaječara, kao i meštana zaječarske opštine i sela Metovnica, o vrstama i
biodiverzitetu ovog kraja“, navodi se u saopštenju.
Kratka anketa dostupna je na sledećem linku.
Tokom trajanja projekta biće sprovedena terenska istraživanja na više lokaliteta, uz učešće stručnjaka, volontera i građana kroz obuke i zajednički rad, a prikupljeni podaci biće korišćeni za izradu preporuka i inicijativa prema nadležnim institucijama, uključujući Zavod za zaštitu prirode Srbije.
Cilj je da se unaprede postojeće mere zaštite i razmotri uključivanje
pojedinih područja u mrežu Natura 2000.
Eko Istok podseća da ovaj projekat predstavlja nastavak višegodišnjeg rada organizacije na mapiranju i zaštiti prirodnih dobara u Zaječaru i istočnoj Srbiji, uključujući prethodne terenske aktivnosti na lokalitetima Nikoličevo i Nikoličevska Banja, Zvezdan, Metovnica, Gamzigrad i Gamzigradska banja.
Ovaj projekat je finansiran uz podršku Evropske unije i Beogradske otvorene škole.