Najnovije vesti
Home / Društvo / SVI ZAJEČARSKI MOSTOVI
SVI ZAJEČARSKI MOSTOVI
Novi most u Kotlujevcu 1964. godine

SVI ZAJEČARSKI MOSTOVI

Za iskorišćavanje prirodnih bogatstava Crne Reke, osim lokalnih i regionalnih, bili su potrebni i dobri izvozni putevi. Sve do kraja XIX veka trgovina na veliko se najviše odvijala Dunavom, pa je zato krajem istog veka izgrađen put na relaciji Radujevac– Negotin–Zaječar–Knjaževac–Niš koji je Ponišavlje povezivao sa Dunavom, a nešto kasnije i put Zaječar–Boljevac–Paraćin koji je povezivao timočku i moravsku dolinu. Od Kotlujevca do Crnog vrha ili putem od Zaječara preko Planinice i Boljevca do prevoja Čestobrodica, putovalo se u to vreme i po 10 do 12 sati. 

-Krajem XIX veka u neporednoj blizini Zaječara postojala su i četiri mosta dva na Crnom i dva na Belom Timoku, navodi dr Miodrag Velojić u knjizi Zaječarsko naselje Kotlujevac, koja je svetlost dana ugledala krajem prošle godine.

-Lokacija mostova na Crnom Timoku bila je ista kao i kod današnjih mostova, U Kotlujevcu se, na putu za Brestovačku banju, nalazio drveni most koji je dugo vremena bio poznat i pod nazivom Zvezdanski most. Njegova izgradnja u to vreme koštala je 63.570 čaršijskih groševa, zabeležio je u nedavno objavljenoj monografiji dr Miodrag Velojić koji detaljno sagledava istorijske i geografske komponente razvoja naselja Kotlujevac.

Kako Velojić navodi, drugi most na Crnom Timoku bio je takozvani Gvozdeni most, na izlazu iz varoši ka Negotinu (kod današnje stočne pijace). Bio je to jedan od prvih mostova gvozdene konstrukcije napravljenih u istočnoj Srbiji. Naručilo ga je Ministarstvo građevina 1874. godine, od Austrijske železare u Rešici (Erdelj, Rumunija) preuzet je 1875. godine i odmah postavljen. Za vreme rata sa Turcima (1876/77.g) bio je delimično oštećen.


Most kod stočne pijace, proleće 2019.

-Na Belom Timoku, na putu za Vršku čuku kod Višnjara, postojala su u to vreme takođe dva mosta. Jedan se nalazio na mestu gde se i danas nalazi (ispod Bolnice), a drugi nešto nizvodnije. Ovaj drugi je 1887. godine odnela voda i više nije bio obnavljan, dodaje Velojić.

Ovaj predani istraživač navodi i da je most na Belom Timoku, na putu za Veliki Izvor, bio sagrađen neposredno nakon prvog srpsko-turskog rata 1877. godine. Po finansijeru Tomasonu iz Engleske, nazvan je Tomasonov most. Taj most je bio Englesko-indijske konstrukcije, dug 48 i širok 4 metra. Osim mosta tom prilikom su u Zaječaru, Velikom Izvoru i okolnim mestima Englezi podigli i veliki broj kuća, podelili poljoprivredne alatke (plugove i motike) i trasirali novi (današnji) drum od Velikog Izvora do Zaječara. Nasipanje druma šljunkom iz Belog Timoka izvršili su stanovnici Velikog Izvora, dok je most izgrađen na taj način što je engleski inženjer Beker kupio drvenu građu i platio da se preveze, a zatim platio majstore koji su most izgradili. Most je sagrađen na mestu koje se nazivalo Gaz, gde se ranije stočnim zapregama prelazio Beli Timok, dok su pešaci reku prelazili na splavu.

Sanacija mosta na Belom Timoku na putu za Veliki Izvor 2016. godine

Pred kraj XIX veka (1891.g) napravljen je i most na Crnom Timoku kroz naselje Zvezdan koji je poboljšao komunikaciju na putnom pravcu od Zaječara preko Kotlujevca, Zvezdana, Metovnice, Brestovca i Crnog vrha, sve do Žagubice i Požarevca.

Kako beleži Velojić, iz zaječarske varoši se do Kotlujevca u to vreme dolazilo takozvanom Banjskom ulicom (danas Čupićeva ulica) koja je svoj naziv dobila po putu za Brestovačku banju. Ona je polazila od zaječarske Male pijace, danas deo grada Zaječara koji se naziva Dva brata, prelazila preko mosta u Kotlujevcu i pružala se sve do raskrsnice puteva za Zvezdan i Nikoličevo (do Zvezdanske krivine u Kotlujevcu). Ova komunikacija je posebno bila korišćena po donošenju i usvajanju Kozlićevog plana o regulaciji zaječarske varoši (1889. godine) odnosno od vremena kada su na uzvišenjima oko Zaječara građeni vojni objekti – bastioni.

Od kotlujevačkog mosta su se odvajali i manji putevi koji su išli ka imanjima tadašnjih vlasnika. Jedan od puteva je pravcem današnje Rtanjske ulice, kako navodi Velojić, išao do Miladinovićeve vodenice, dok je drugi išao ka Zvezdanu pravcem stare Knjaževačke ulice.

U Kotlujevcu se tih godina pored pomenutih puteva nalazilo i nekoliko kuća. U jednoj od njih detinjstvo je proveo i budući srpski brigadni general Nikola Colović. Po kazivanju autora knjige „Sa bojnih polja“ kuća Colovića se nalazila u blizini današnje crkve u Kotlujevcu.

Prilikom borbi za oslobođenje Zaječara u Drugom svetskom ratu, na samom kotlujevačkom mostu uništeno je nekoliko nemačkih kamiona. Tom prilikom oštećen je i most. Osim kotlujevačkog mosta u toku borbi za oslobođenje Zaječara oštećeni su i mostovi na Grliškoj reci, na Belom Timoku kod bolnice, most na putu za Veliki Izvor, most u Gamzigradskoj banji i most u Zvezdanu.

Opravka i izgradnja novog kotlujevačkog mosta usledila je odmah po oslobođenju, na osnovu naredbe Komande grada Zaječara.

Od ukupno 100 mostova i 72 propusta koji su u zaječarskom okrugu bili porušeni ili oštećeni u toku Drugog svetskog rata, samo je u toku 1945. godine bilo popravljeno ili obnovljeno 73 mosta i 42 propusta. U isto vreme sagrađen je i drveni most na Crnom Timoku, kod pivare, koji je krajem sedamdesetih godina prošlog veka porušen i zamenjen novim betonskim mostom.

Stotinak metara nizvodno, nalazi se i jedini železnički most u gradu na Timoku.

Iz teksta objavljenog u listu „Timok“ 1957. godine uočava se da je u proleće te iste godine Crni Timok nabujao i porušio drveni most koji je u Kotlujevcu bio izgrađen neposredno posle rata. Avgusta iste godine 60 stanovnika ovog naselja je bez ičije stručne pomoći, za samo dva dana, osposobilo i u saobraćaj pustilo most za lakša, a posle pet dana i za ostala vozila… Ovaj novi most Kotlujevčani su za 955 radnih časova postavili na lokaciji starog mosta koji je na tom mestu postojao i pre Drugog svetskog rata. Vrednost celokupnih radova na popravci mosta iznosila je 300.000 dinara.

Prema navodima Velojića, sve do 1963. godine broj motornih vozila u Zaječaru bio je veoma mali i uglavnom vlasništvo društvenog sektora. Tako je 1962. godine u ovom gradu bilo ukupno 174 motocikla, 157 putničkih automobila, 8 autobusa, a 1963. godine i 1 kamion. Sa porastom životnog standarda stanovništva, počev od 1965. godine, naglo se povećao i broj putničkih vozila, pa se tako 1969. godine na ulicama ovoga grada vozilo 1.225 motocikala, 1.558 putničkih automobila i 22 autobusa.

Kako beleži autor knjige „Zaječarsko naselje Kotlujevac“, stanovnici ovog naselja su 1963. godine ponovo imali problem sa svojim mostom. Most koji su napravili pre samo nekoliko godina bio je potpuno dotrajao i sklon padu. Bez obzira na to, preko njega se odvijao saobraćaj, prelazili su kamioni, zaprežna vozila i traktori. Zbog toga se pristupilo izgradnji novog drvenog mosta.

MOST U KOTLUJEVCU

U tekstu naslovljenom „Most u Kotlujevcu“ u listu Timok od 10. januara 1964. godine, navodi se:

U prisustvu većeg broja građana, u nedelju, 29. decembra, prošle godine svečano je pušten u saobraćaj novi most u Kotlujevcu. Time je, najzad, skinut s dnevng reda problem koji je nekoliko godina razmatran na mnogim skupovima u Zaječaru. 

Novi most ima dužinu 52 metara, širinu kolovoza 4 metara i sa obe strane po jedan metar pešačke staze. Nosivost mu je oko 20 tona. Za izgradnju mosta trošeno je oko 10,5 miliona dinara iz budžeta Optine i delom učešća građana Kotlujevca.

Pored toga, što će stanovnici naselja Kotlujevac imati bolju vezu sa gradom, most je značajan zato što će preko njega prelaziti priključak za budući auto-put Zaječar – Paraćin„.

List „Timok“, 10. januar 1964. godine

Velojić u svojoj knjizi navodi i da je krajem 1977. godine uređeno priobalje Crnog Timoka. Tom prilikom napravljen je kej od Avnojske ulice do mosta u Kotlijevcu. U toku 1978. godine umesto drvenog, napravljen je prvi betonski most u Kotlujevcu. Na taj način je uspostavljena i bolja saobraćajna veza ovog naselja sa centrom grada.

Usled sve većeg obima saobraćaja, 1987. godine, betonski most u Kotlujevcu je popustio, pa se ponovo pristupilo njegovoj popravci, beleži Velojić. Meštani Kotlujevca su i tom prilikom uložili napore i za nekoliko meseci i ovaj most je bio popravljen. I ovoga puta najviše sredstava obezbedila je njihova Mesna zajednica.

U periodu od 2002. do 2015. godine Kotlujevac je dobio tri nova mosta. Dva pešačka i jedan most za putnički saobraćaj. Prvi pešački most je napravljen 2002. godine između naselja Ključ i nekadašnje industrijske zone Zaječara. Po svojoj boji dobio je naziv Plavi most. Drugi pešački most napravljen je 2009. godine između Avnojske ulice i Popove plaže na Crnom Timoku. Zbog svoje konstrukcije naziva se Drveni most. Treći most za putnički saobraćaj izgrađen je 2015. godine na mestu gde se nekada nalazila Crna ćuprija.

Plavi most je, takođe beleži Velojić, poklon naroda Sjedinjenih Američkih Država gradu Zaječaru. Njegova dužina iznosi 52,30 m, a širina 2,93 metra. Izgrađen je od čelika, sa čeličnim profilima, dva srednja stuba i običnim stubovima u kruni nasipa. Plavi most je rađen po uslovima za hiljadugodišnju vodu, što bi značilo da u slučaju najvećih voda i poplava, kada bi grad bio poplavljen, on ostao na suvom. Izvođač radova na njegovoj izgradnji bilo je Preduzeće za puteve Zaječar, čelična konstrukcija izgrađena je u Rudarskoj radionici u Grljanu, dok je investitor radova bila Američka vladina organizacija USAID. Most je svečano otvoren jula 2002. godine.

Pešački Drveni most je karakteristični drveni most sa čeličnim podupiračima. Izgrađen od lameliranog drveta. Njegova dužina u luku iznosi 43,58 m, a širina 3,22 metra. Svečano je otvoren 10. maja 2009. godine.

Najnoviji most podignut je na mestu nekadašnjeg starog mosta u Kotlujevcu. Na mestu gde se nekada nalazila Crna ćuprija.

Za razliku od prethodnih, ovaj most je napravljen bez stubova u vodi, sa užadima i konstrukcijom od prenapregnutog betona. Most je dužine 68 metara, sa kolovozima širine 7 metara, obalnim pilonima (stubovima) visine 6,4 metara i sa dve pešačke staze. Vrednost radova na njegovoj izgradnji iznosila je 137 miliona dinara, dok je izvođač radova bila firma „MBA Miljković” iz Beograda. Most je otvoren 27. juna 2015. godine.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Можете користити ове HTML ознаке и атрибуте: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>