Najnovije vesti
Home / Društvo / Kroz omladinske radne akcije prošlo više od dva miliona ljudi OVAKO SE GRADILA BUDUĆNOST
Kroz omladinske radne akcije prošlo više od dva miliona ljudi OVAKO SE GRADILA BUDUĆNOST
ORA "Timok '84"

Kroz omladinske radne akcije prošlo više od dva miliona ljudi OVAKO SE GRADILA BUDUĆNOST

Omladinske radne akcije su nastale još u toku NOB-a. Nakon završetka Drugog svjetskog rata imale su za cilj da obnove i izgrade privredu, infrastrukturu, naučne, sportske, kulturne i zabavne objekte u siromašnoj i porušenoj zemlji. Mnogobrojni omladinci gradili su autoputeve, pruge, fabrike, čak i čitave gradove. Najveće radne akcije dešavale su se u periodu od 1946. do 1952. godine. Skupština Jugoslavije je 1946. godine donela odluku o proglašenju 1. aprila za Dan omladinskih radnih akcija. 

Kroz akcije je prošlo više od dva miliona ljudi, izgrađene su pruge, putevi i mnogobrojni veliki objekti. A ceo današnji Novi Beograd podignut je zahvaljujući omladincima.

Posle oslobođenja zemlje omladinske (i frontovske) brigade, sa još većim poletom i požrtvovanjem, sa ratnog su prešle na drugi front,  na front brze obnove ratom porušenih gradova i sela, mostova i komunikacija, komunalnih objekata i proizvodnih pogona.

U prvim posleratnim godinama, u mnogim područjima Srbije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore, Dalmacije, Like, Makedonije i Slovenije, danonoćno, odjekivale su eksplozije na brojnim radnim poprištima.

Omladina je puške i mitraljeze zamenila krampovima i lopatama i s njima ponovo, sa zanosom i hrabro, jurišala i pobeđivala. Sa još većim zanosom i ljubavlju prema svojoj otadžbini, nastavljajući tradicije borbe, napora i žrtava, mlade generacije slobodne Jugoslavije, razumevajući da je obnova i izgradnja zemlje sastavni deo, odnosno nastavak herojske borbe svojih starijih drugova i drugarica na bojnom polju, omladina je masovno krenula u izgradnju omladinskih pruga i puteva, novih fabrika i hidroelektrana, novih gradova i naselja.


Polazak brigadira na seču Crni vrh, 17. januar 1945, Beogradska železnička stanica

Jedna od prvih radnih akcija u ratom opustošenoj zemlji organizovana je na Crnom vrhu kod Bora. U sred zime, od kraja januara do početka marta 1945. godine, 1.630 omladinaca iz više okruga Srbije, okupljenih u 10 brigada, odnosno 15 radnih bataljona, iako nedovoljno obučeni u toplu odeću za hladne dane u planini, na Crnom vrhu, kod Bora, po jakoj, ciči zimi (do -30°C), stano zasipani snežnom vejavicom, nasekli su i otpremili, prvo, svojim rukama izgrađenom prugom do Bora (12,6 km), a odatle vozom do Beograda, preko 10.000 kubnih metara ogrevnog drveta za beogradske bolnice pune ranjenika, za hladne škole i druge ustanove, kao i za nezbrinute porodice. Od 15. januara do 22. aprila 1945, od Crnog vrha do Bora, Moravska i Zaječarska brigada izgradile su, uz pomoć jedinog stručnog lica Milana Rodića, prugu dužine 12,5 kilometara kojom su odpremana drva.
Istovremeno, ili nešto kasnije, tekle su akcije na seči drva i na Rudniku, Tari, Povlenu…

Prva veća savezna omladinska radna akcija, na kojoj su od 1. maja do 7. novembra 1946. godine, 62.268 omladinaca i omladinki, svrstanih u 283 radne brigade, izgradilo je prvu Omladinsku prugu normalnog koloseka Brčko – Banovići, u dužini od 90 kilometara, probivši tri tunela, ukupne dužine oko 600 metara, od kojih je najveći tunel „Majevica“ (394m). Prokopali su dugački usek tunel kod Kiseljaka i sagradili 170 staničnih zgrada.

Među prvim omladinskim prugama u Srbiji izgrađena je i pruga Kučevo – Brodice, u Homolju, duga 16 kilometara, izgrađena 1948. godine, učešćem oko 80 brigada, sa ukupno 10.989 omladinaca i omladinki, koji su na njoj, kao najveće prepreke, prokopali tunele „Neresnica“ (402 m) i „Prevelac“ (300 m).

Istovremeno, sa velikim radnim akcijama (saveznim i republičkim) organizovane su i brojne i sve masovnije lokalne radne akcije  gradske  (opštinske) i regionalne, da bi njihov najsveobuhvatniji i po rezultatima najobimniji bio period od 1953. do 1958. godine, a zatim i u nekoliko sledećih godina, kad nisu organizovane velike republičke i savezne radne akcije, ili naporedo sa njima. U navedenih pet godina (1953 – 1958.) bilo je oko 20.000 lokalnih radilišta, više od 1.100.000 učesnika.

Jedna od njih je i ORA „Zeleni pojas Đerdapa“, na kojoj je, u periodu od 1967. do 1970. i od 1976. do 1978. godine, ukupno 198 brigada, sa 9.975 graditelja, u prve dve godine gradilo trotoare i uređivalo parkove u Kladovu, a kasnije podizalo obaloutvrde, uređivalo i ozelenjavalo prostor nizvodno od glavnog objekta HE „Đerdap“ i gradilo infrastrukturu u turističkom kompleksu „Karataš“ i tvrđave.

U okviru ORA „Đerdap“ (1976-1990.) tokom petnaest godina 529 omladinskih radnih brigada, sa ukupno 26.947 omladinaca i omladinki obavljale su zemljane radove u velikom obimu, podizale i nabijale visoke nasipe pored obale Dunava u neposrednoj blizini obe hidroelektrane (HE „Đerdap“ i HE „Đerdap II“, izlivale betonske blokove i ploče i njima oblagale nasipe, postavljale betonske ivičnjake i bankine, prokopavale odvodne jarkove, drenažne kanale, kao i rovove za elektro i hidroizolaciju, gradile priključne puteve i raskrsnice, uređivale vojni centar u Petrovom Selu i obavljale iskopavanja na arheološkim lokalitetima.

U istočnoj Srbiji organizovane su i ORA „Zlotsko proleće““, ORA „Sokobanja“, ORA „Timok“…


ORA „Timok ’84″

Omladinske Radne Akcije su obeležile jednu epohu. Mladi iz cele bivse SFRJ su dolazili da grade zemlju. Bilo je svega rada, pesme, druzenja, novih ljubavi. Tamo se udarnički radilo, sa velikim entuzijazmom, spajala se omladina sa sela i iz grada, intelektualna i radnička, svih nacionalnosti i vera. Deo njihovog zajedničkog života tokom tih par meseci pored rada, činila je i zabava, sport, druženja i takmičenja u svim oblastima.  Na prvim posleratnim radnim akcijama mnogi su se opismenili, obrazovali i obučili za razna zanimanja, i naravno, stekli ljubavi i prijateljstva za ceo život.

Akcijaši su bili organizovani u brigadama, obično po 100 učesnika, podeljeni u čete. Svaka brigada je imala svoju zastavu na kojoj je bilo izvezeno obeležje. Ustajalo se veoma rano i radilo prvi deo dana, a popodne se boravilo u naselju, gde su se osim legendarnog druženja, organizovale i razne korisne aktivnosti. Postojale su razni kursevi, od fotografije do vožnje, sportske aktivnosti, ali i politička predavanja. Uveče su se priredjivale čuvene brigadirske večeri i logorske vatre.

Komandant ORA „Timok 85.“ Miodrag Meganović za list „Timok“ u izdanju od 21. juna 1985. godine, navodi da posla ima napretek, a Nebojša Simeonović, zamenik komandata za radilište, dodaje:
„Ponekad i nije lako na trasi. Ali, lepo nam je u srcima. Kada se zajedno radi, u atmosferi koju mogu da stvore samo akcijaši, i umor se lakše savlada“.

Učesnici ove radne akcije bili su mladići i devojke iz Zaječara i njegovih bratskih gradova Kutine (Hrvatska) i Tržiča (Slovenija), zatim izviđači – brigadisti iz više gradova Bosne i Hercegovine, mladi iz Knjaževca i Štipa (Makedonija).

„Timok“, 21. jun 1985.

Jedna od poslednjih radnih akcija organizovana u bivšoj SFRJ bila je Pionirska radna akcija „Rtanj“, koju je, u periodu od 1985. do 1988. činilo 17 pionirskih radnih brigada (u svakoj po tridesetak pionira uzrasta od 7 do 14 godina), okupila je 410 pionira godišnje u tri smene po 21 dan, koji su brali maline, uređivali parkšumu na Rtnju, trimstazu i skijalište, regulisali reku Arnautu u Boljevcu, kao i deo magistralnog puta Boljevac – Paraćin.

Mnogobrojni Timočani su bili učesnici radnih akcija tako da se i danas mogu čuti zanimljive priče i anegdote iz tog perioda.

One comment

  1. Neki i danas stoje puše i gledaju a neki rade

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Можете користити ове HTML ознаке и атрибуте: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>